Nieuwsbrief Juli 2018


In memoriam

Bob van Blommestein

De rouwkaart voor Bob van Blommestein vermeldde zijn talent en passie voor alles wat mooi was. Dat uitte zich niet alleen in een uitzonderlijke levenskunst, en in zijn superieure grafische werk. Dat uitte zich ook in de invulling die hij gaf aan wat een groot deel van zijn leven is geweest, en waarop denk ik een belangrijk deel van zijn nagedachtenis zal rusten: zijn werk als tekenleraar, inspirator en opvoeder op het Barlaeusgymnasium, waar ik hem heb leren kennen en bewonderen. De drie aspecten, levenskunst, beeldend werk en leraarschap zijn nauwer verbonden dan je misschien zou denken.

Tot zijn pensioen in 2009, gaf Bob bijna veertig jaar tekenen, beeldende vorming en kunstgeschiedenis aan het Barlaeus. Dat laatste was geen vak uit het pakket. De lessen kunstgeschiedenis die hij, ik meen op woensdagmiddag, gaf waren voor de liefhebbers. Hij zelf was een groot liefhebber. Maar wat de leerlingen betreft denkt men dan wellicht aan een zaaltje met een handvol nerds, of welke andere subcultuur in dit geval voor de hand zou liggen. Maar ze kwamen allemaal, die Barlaeanen uit de vierde klas. Ze wilden ook allemaal mee op de reis naar Parijs die Bob aan deelname verbond. Ik denk dat er weinig scholen zullen zijn waarop het besef dat beeldende kunst een wezenlijk onderdeel van elke vorm van beschaving vormt zo vanzelfsprekend is als op het Barlaeus. Voor velen werd op die manier de grote traditie van beeldende kunst, de beoefening ervan, de liefde ervoor, in de verdere loop van het leven haast een onderdeel van het dagelijks leven. Dat zo veel leerlingen van die school dat besef meedragen, en zo veel leraren ook, hoe vaak ze ook bij aankomst op school volkomen onbeschreven waren op dat terrein, is het werk van Bob. Want voor hem, was dat besef er niet.

Dit zo fundamentele werk, deed hij er in eerste instantie 'facultatief' bij. Toch is dat niet de reden dat hij het zo onnadrukkelijk deed. Je kreeg altijd de indruk dat Bob wel wist waar Abraham de mosterd haalde. Dat hij in een cafe zijn mannetje stond. Maar op school werkte het anders, en was hij opmerkelijk terughoudend. Zo vanzelfsprekend als het besef van het belang van kunst is dat hij de Barlaeanen bijbracht, zo vanzelfsprekend bracht hij het ook. Zonder pretentie, maar uiterst zorgvuldig voorbereid en met grote kennis van zaken; en met een kennersoog dat fenomenaal was in het traceren van details, waarbij hij er altijd van uit ging dat wij dat natuurlijk al lang hadden gezien. Zelf trad hij nooit op de voorgrond. Hij gaf de vloer aan zijn helden, Caravaggio, Velazquez, maar ook de Nederlanders uit de Gouden Eeuw, of Picasso, wiens grafische werk hij mateloos bewonderde. Het ging hem niet om populariteit bij de leerlingen, zoals bij zo veel leraren. Hij vleide zijn publiek niet om er zelf garen bij te spinnen. Het ging hem om de kunst, en in die zin, zoals in vele andere, was hij een ware estheet.

De eerste avond in Parijs nam hij die vierde-klassers mee naar Chartier, met echte obers, het witte servet over de zwarte mouw, met 'echte' gerechten. Dit maakt een niet minder verpletterende indruk dan de meesterwerken van Raphael en Titiaan, en ook dat draagt menigeen met zich mee, dankzij Bob. In Rome, waar wij zo vaak samen zijn geweest, viel mij altijd op hoe nauw het culturele en het culinaire bij hem verstrengeld waren. Zijn blijdschap voor een Rafael of Bernini was niet te onderscheiden van die boven een geslaagde spaghetti alle vongole. Maar de verbinding tussen kunst en eten ging natuurlijk veel verder bij Bob, was veel meer organisch, van veel diepere betekenis.

Bob schilderde, aquarelleerde liever, vooral stillevens, waarop citroenen dansen, pepers op zoek gaan naar het licht, waarop mosselen klepperen en aubergines aan het zonnen zijn. Als stillevens, lijken die aquarellen het vergankelijke te fixeren; maar in werkelijkheid transformeren ze het leven en het eten dat ons doet leven, maar dat verteert en tot stof en drek vergaat, tot iets waardigs, iets met het bestaansrecht dat een portret verleent, met schoonheid, maar ook, op een ongrijpbare manier, tot iets kwetsbaars - ook dat is zo vaak het effect van een portret. Onder de veelal zwarte achtergrond van Bobs latere werk, een achtergrond die niet de enige inspiratie is die hij aan zijn dierbare Caravaggio heeft ontleend, gaat niet alleen het witte papier schuil waarmee de aquarel begint. Erin sluimert ook de dood, op zijn Spaans, zou ik zeggen (Bob was verslaafd aan Spanje). Juist die duisternis van de aanwezigheid van de dood maakt zijn werk zo bijzonder, en zo rijk. Want juist die duisternis maakt dat kwetsbare licht mogelijk waarin de voorgrond baadt, en waaraan het zich laaft.

De Romeinse geleerde Plinius de Oudere, aan wiens hardnekkige onvermogen om hoofd- van bijzaken te onderscheiden heel wat verhalen te danken zijn die wij op onze rondleidingen debiteerden, vertelt in zijn overzicht van beroemde schilders uit de Oudheid een mysterieus verhaal over een schilder die zowel een uitzonderlijke waardigheid als levendigheid bezat, en die naar verluidt Famulus heette. Deze Famulus 'placht maar een paar uur per dag te schilderen, maar als een heer van stand, omdat hij altijd, ook op de steigers waarop hij zijn fresco's maakte, een toga droeg.' Zijn 'kerker' zo zegt Plinius, was het Gouden Huis van Nero waar hij zijn meesterwerken produceerde. Famulus betekent 'dienaar' in het Latijn, maar een toga werd alleen door de elite gedragen. Daar zit een merkwaardig contrast, tussen adel en handwerk, tussen macht en dienstbaarheid, tussen hoog en laag.

Ik moet bij Plinius' dienaar van stand, de mysterieuze Famulus, aan Bob denken, die zo bescheiden de kunst diende, maar dat deed met aristocratische waardigheid, en met de sprezzatura van de ware levensgenieter; wiens bijdrage en nalatenschap geenszins bescheiden is, maar een paleis waardig. En wiens leven en werk een bewonderenswaardige, hechte eenheid vormde. Het Barlaeus waarin hij als een Famulus, met hulp van leerlingen ooit zelf een 'Romeins' fresco vervaardigde dat, als de werken van de antieke schilders, gesneuveld is bij de verbouwing (maar waarvan nog altijd een kopie in de hal hangt) mag trots op hem zijn. En moet hem met grote dankbaarheid herdenken.

David Rijser - oud-Barlaeaan en oud-leraar Klassieke Talen

Cursussen

De cursussen zijn ook komend seizoen weer voor iedereen (ook mensen die niet een directe link met de school hebben) toegankelijk. Jonge alumni krijgen korting!
Vooral voor ouders van onderbouwleerlingen zijn de beginnersursussen Latijn en Grieks opgezet.
Afgelopen seizoen waren we heel blij dat Godelieve Smulders op korte termijn voor Victorine Loomans kon invallen bij de cursus portretboetseren. Dit jaar zal Victorine weer van de partij zijn. Olga van Benthem ook weer. Deze keer niet met muziektheorie, maar met een projectkoor.



Tijdens de afsluitende borrel op de Kring die elk jaar plaatsvindt, wordt een diapresentatie van alle cursussen getoond die een kijkje geven wat er aan moois gebeurd is op deze avonden.
Klik op de afbeelding hieronder om te bekijken wat dat het afgelopen seizoen behelsde.


Vanaf september zal het nieuwe aanbod op onze website komen te staan.

De Barlaeusprijs

Dit jaar hadden we maar liefst vier vijfde klassers die wilden meedingen naar de beurzen voor de Barlaeusdroomprijs, die jaarlijks door de Vrienden van het Barlaeus samen met de Oudervereniging van de school ter beschikking worden gesteld. Na een selectie bleven Sanneke Bijlsma (zwaard smeden en hanteren) en David Feij (electronic dance music) over. Zij gaan nu de strijd met elkaar aan, maar belangrijker dan dat: ze gaan verder met het verwezenlijken van hun droom! In het najaar beslist een jury wie uiteindelijk de prijs krijgt.

Fotoboek Barlaeus



Fons Rademakers (1973, klas 1 B) liet ons weten dat hij zijn Barlaeus foto's uit de jaren zeventig heeft gebundeld in een fotoboek. Normaal gesproken maken wij hier geen reclame voor producten maar vanwege het unieke karakter en het directe belang voor een aantal van jullie, maken we graag een uitzondering. Het is te bekijken op http://www.blurb.com/b/8745615-barlaeus-gymnasium-1973-1979
De prijs is hoog door de mooie papiersoort waarop het gedrukt is en het aantal foto's, er wordt geen winst op gemaakt.

Alumni

Ben je oud-Barlaeaan (leerling, docent of medewerker) of ken je oud-Barlaeanen? We willen via graag een bestand van oud-Barlaeanen opbouwen, met name via onze website. Als er voor alumni interessante evenementen zijn (bijvoorbeeld lustrumvieringen), dan kunnen wij hen gemakkelijk en direct informeren.

AVG

Het is natuurlijk niemand ontgaan dat er een nieuwe wet omtrent privacy in werking getreden is. Wij zijn ons ervan bewust dat we zorgvuldig om moeten gaan met jullie gegevens. Wij zullen deze nooit verstekken aan derden. Adresgegevens worden alleen gebruikt voor het versturen van de Nieuwsbrief

Via de contactmogelijkheid op de website en via het emailadres kun je je adreswijzigingen doorgeven en vragen stellen. Het is ook mogelijk je via dit mail adres uit te schrijven voor de nieuwsbrief.

Elektronisch aanmelden: via de website kun je je bij de Stichting aanmelden. Ga naar www.vriendenvanhetbarlaeus.nl en meld je aan door te klikken op Inloggen en aanmelden en vul het formulier in. Je kunt gemakkelijk de gegevens zelf wijzigen als je bent ingelogd.



**************************


COLOFON STICHTING VRIENDEN van het BARLAEUS GYMNASIUM

opgericht 12 november 1993

secretariaat Myra Groenink
Vrienden van het Barlaeus Gymnasium
Weteringschans 29-31 1017 RV Amsterdam
tel. 06-4399 4155

website www.vriendenvanhetbarlaeus.nl

email info@vriendenvanhetbarlaeus.nl

ING NL04 INGB 0000 109 170

Bestuur: Renata Traas (vz), Peter Lammers (pm), Myra Groenink (secr)
Sander Kruse, Tienko Rasker, Sophie Koers en - qualitate qua - Alwin Hietbrink (rector)


cursusborrel op de Kring